Nacalculatie in de bouw: begroot tegenover werkelijk
Met een nacalculatie zie je na afloop van een project of je begroting klopte. Zonder nacalculatie reken je bij de volgende offerte met dezelfde fouten.
Door de redactie van Werkpeil · Bijgewerkt op
Nacalculatie is het vergelijken van de werkelijke kosten en opbrengsten van een project met de voorcalculatie, de begroting waarop je offerte was gebaseerd. Je zet per kostensoort begroot en werkelijk naast elkaar: afwijking = werkelijk min begroot. Je hebt uren per project, inkoop per project en vastgelegd meerwerk nodig. Met de uitkomst stel je je normen en opslagen bij.
In het kort
- Voorcalculatie is de begroting vooraf, nacalculatie de afrekening achteraf, tussentijdse calculatie de stand halverwege.
- Zonder uren en inkoop per project kun je niet nacalculeren.
- Vergelijk per kostensoort en per werksoort, niet alleen het totaal.
- Houd meerwerk apart: het hoort bij de opbrengst en bij de kosten, niet bij de afwijking op het oorspronkelijke werk.
- Stel een norm pas bij als meerdere projecten dezelfde kant op wijzen.
Wat is nacalculatie?
Bij nacalculatie leg je de werkelijke uren, inkoop en opbrengst van een afgerond project naast wat je had begroot. Het antwoord op twee vragen: heeft dit project opgeleverd wat je dacht, en waar zat het verschil.
| Voorcalculatie | Tussentijds | Nacalculatie | |
|---|---|---|---|
| Wanneer | Voor de offerte | Tijdens het werk | Na oplevering |
| Gegevens | Normen, prijzen, schattingen | Geboekte uren en inkoop tot nu toe | Alle uren, facturen en opbrengsten |
| Doel | Prijs bepalen | Bijsturen nu het nog kan | Leren voor de volgende offerte |
| Uitkomst | Aanneemsom | Prognose eindstand | Werkelijke marge en afwijkingen |
Hoe je de voorcalculatie opbouwt, staat in calculatie maken in de bouw. De nacalculatie gebruikt dezelfde indeling, anders vergelijk je appels met peren.
Wat heb je nodig voor een nacalculatie?
- De voorcalculatie. Begrote uren, materiaal, materieel en onderaannemers, liefst per werksoort.
- Uren per project. Elk gewerkt uur geboekt op het project, ook reistijd en herstelwerk. Zie urenregistratie voor monteurs.
- Inkoop per project. Elke inkoopfactuur en elk verbruik uit voorraad met het projectnummer erop.
- Meerwerk apart. Getekende meerwerkbonnen met prijs, en de uren en het materiaal die erbij horen. Zie meerwerk en minderwerk.
- De opbrengst. Alle facturen van het project: termijnen, meerwerk en minderwerk.
Het zwakke punt is bijna altijd het boeken. Uren die op vrijdag uit het hoofd worden ingevuld en bonnen zonder projectnummer maken elke nacalculatie onbetrouwbaar. Laat uren dagelijks en per project schrijven.
Hoe maak je een nacalculatie in vijf stappen?
- Wacht tot alle uren zijn goedgekeurd en de laatste inkoopfacturen binnen zijn, meestal twee tot vier weken na oplevering.
- Tel de werkelijke kosten op per kostensoort: arbeid (uren x kostprijs per uur), materiaal, materieel, onderaannemers.
- Zet ze naast de begroting en bereken per regel de afwijking in euro's en procenten.
- Zoek per afwijking de oorzaak: norm te krap, hoeveelheid verkeerd, prijs gestegen, niet gefactureerd meerwerk, faalkosten.
- Leg vast wat je verandert: een norm, een prijs in je catalogus, een opslag of een werkwijze.
Reken arbeid met dezelfde kostprijs per uur als in de begroting. Dan zie je het effect van de uren zelf en niet van een ander tarief.
Hoe ziet een nacalculatie eruit in cijfers?
Een aanbouw is aangenomen voor € 67.800 excl. btw. De begroting ging uit van € 56.410 directe kosten. Tijdens het werk is € 1.450 meerwerk getekend en gefactureerd.
| Kostensoort | Begroot | Werkelijk | Afwijking | In % |
|---|---|---|---|---|
| Arbeid | 420 uur: € 20.160 | 468 uur: € 22.464 | + € 2.304 | + 11,4% |
| Materiaal | € 24.300 | € 25.150 | + € 850 | + 3,5% |
| Materieel | € 2.150 | € 1.980 | - € 170 | - 7,9% |
| Onderaannemers | € 9.800 | € 9.800 | € 0 | 0% |
| Totaal directe kosten | € 56.410 | € 59.394 | + € 2.984 | + 5,3% |
- Begroot: aanneemsom € 67.800 min directe kosten € 56.410 = € 11.390 dekking. Dat is 16,8% van de omzet.
- Werkelijk: omzet € 67.800 + € 1.450 meerwerk = € 69.250.
- Werkelijk: € 69.250 min € 59.394 = € 9.856 dekking. Dat is 14,2% van de omzet.
- Verschil: € 9.856 min € 11.390 = € 1.534 minder dan begroot.
- Uit die dekking betaal je nog je bouwplaatskosten en algemene kosten. Wat daarna overblijft, is je winst.
De arbeid springt eruit: 48 uur meer dan begroot. Splits die uren dus verder uit per werksoort.
| Werksoort | Begroot | Werkelijk | Afwijking |
|---|---|---|---|
| Fundering | 64 uur | 66 uur | + 2 uur |
| Metselwerk 80 m2 | 96 uur | 118 uur | + 22 uur |
| Dak en kozijnen | 110 uur | 112 uur | + 2 uur |
| Afbouw | 150 uur | 154 uur | + 4 uur |
| Meerwerk (getekend) | 0 uur | 18 uur | + 18 uur |
| Totaal | 420 uur | 468 uur | + 48 uur |
Wat doe je met de uitkomst?
Van de 48 extra uren horen er 18 bij betaald meerwerk. Dat is geen overschrijding. De echte afwijking is 30 uur, waarvan 22 in het metselwerk.
- Norm bijstellen. Begroot was 96 uur / 80 m2 = 1,20 uur per m2. Werkelijk 118 / 80 = 1,48 uur per m2. Wijzen twee of drie projecten dezelfde kant op, pas dan de norm aan. Eén project kan toeval zijn: regen, een zieke metselaar, een lastig verband.
- Prijzen bijwerken. Materiaal kwam 3,5 procent hoger uit. Controleer of je catalogusprijzen nog kloppen met je laatste inkoopfacturen.
- Meerwerk controleren. Zijn alle extra uren gefactureerd? Meerwerk zonder bon is de meest voorkomende oorzaak van een tegenvallend project.
- Opslagen toetsen. Reken één keer per jaar na of je percentage algemene kosten nog klopt met je werkelijke kosten. Zie kostprijs en marge berekenen.
- Bespreken met de ploeg. De voorman weet meestal waarom een post uitliep. Tien minuten na oplevering levert meer op dan een uur achter de cijfers.
Tip: Wacht niet tot de oplevering. Kijk bij langere projecten elke week naar de uren per project tegenover de begroting. Een overschrijding die je halverwege ziet, kun je nog bijsturen of als meerwerk bespreken.
Zo regel je dit in Werkpeil
In Werkpeil boek je per project uren in kwartieren, onkosten en inkooporders, en zie je de aanneemprijs en de marge op uren. Meerwerk schrijf je met een reden en leg je vast op een meerwerkbon met handtekening van de klant. De gegevens exporteer je naar Excel voor een verdere uitsplitsing.
14 dagen gratis, zonder creditcard, ingericht voor jouw branche.
Veelgestelde vragen
- Wat is nacalculatie?
- Nacalculatie is het achteraf vergelijken van de werkelijke kosten en opbrengsten van een project met de begroting. Je ziet daarmee of het project winst heeft opgeleverd en op welke kostensoort je bent afgeweken. De uitkomst gebruik je om je normen, prijzen en opslagen bij te stellen.
- Wat is het verschil tussen voorcalculatie en nacalculatie?
- De voorcalculatie maak je voor de offerte, met normen en geschatte hoeveelheden, om je prijs te bepalen. De nacalculatie maak je na oplevering, met de werkelijk gewerkte uren en inkoopfacturen. Het verschil tussen beide laat zien hoe goed je begroting was.
- Hoe bereken je de afwijking in een nacalculatie?
- Afwijking = werkelijke kosten min begrote kosten. Deel door de begrote kosten voor het percentage. Bij 468 gewerkte uren tegenover 420 begrote uren is de afwijking 48 uur, of 11,4 procent.
- Wanneer maak je een nacalculatie?
- Na oplevering, zodra alle uren zijn goedgekeurd en de laatste inkoopfacturen zijn geboekt. Dat is meestal twee tot vier weken later. Bij projecten van meer dan een paar weken is het verstandig om ook tussentijds te vergelijken.
- Moet ik op regiebasis ook nacalculeren?
- Ja, maar met een andere vraag. Bij regie betaalt de klant de uren, dus je controleert vooral of alle uren en materialen zijn gefactureerd en of je uurtarief je kosten dekt. Bij een vaste prijs kijk je naar de afwijking van de begroting.
- Hoe vaak moet je normen bijstellen?
- Niet na elk project. Een norm pas je aan als twee of drie vergelijkbare projecten dezelfde afwijking laten zien. Loop je normen minstens één keer per jaar na, samen met je uurtarief en je opslagen.
Bronnen
Algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Controleer bedragen en regels altijd bij de bron.
