Wkb voor aannemers: wat geldt bij nieuwbouw en verbouw
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) bestaat uit twee delen: een toezichtstelsel met een kwaliteitsborger, en nieuwe regels in het Burgerlijk Wetboek. Het eerste deel geldt alleen voor een deel van de nieuwbouw, het tweede raakt bijna elke aannemer.
Door de redactie van Werkpeil · Bijgewerkt op
Het stelsel met een kwaliteitsborger geldt sinds 1 januari 2024 alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Voor verbouw is het uitgesteld en er is geen ingangsdatum (stand november 2026). De strengere aansprakelijkheid na oplevering (artikel 7:758 lid 4 BW), de schriftelijke waarschuwingsplicht en het opleverdossier gelden wel voor elk bouwwerk, dus ook bij verbouw.
In het kort
- Kwaliteitsborger, bouwmelding en gereedmelding: alleen bij vergunningplichtige nieuwbouw in gevolgklasse 1, sinds 1 januari 2024.
- Verbouw valt nog niet onder het stelsel van kwaliteitsborging. Volgens IPLO is er geen definitieve ingangsdatum (geraadpleegd op 10 november 2026).
- Bij elk bouwwerk, ook verbouw: je bent aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij ze je niet zijn toe te rekenen.
- Bij elk bouwwerk hoort een dossier bij de gereedmelding aan de klant, tenzij je in het contract iets anders afspreekt.
- De informatieplicht over verzekering (7:765a) en de meldplicht bij het 5 procent depot (7:768) gelden alleen bij nieuwbouw van een woning voor een consument.
Voor welke bouwwerken geldt de Wkb in 2026?
Het toezichtstelsel van de Wkb geldt sinds 1 januari 2024 voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1. Dat is de laagste risicoklasse, met onder meer eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Een onafhankelijke kwaliteitsborger toetst tijdens de bouw en bij oplevering of het bouwwerk aan de technische eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving voldoet.
Wie bouwt, doet uiterlijk 4 weken voor de start een bouwmelding bij de gemeente. Ten minste 2 weken voor ingebruikname volgt de gereedmelding, met de verklaring van de kwaliteitsborger en het dossier bevoegd gezag.
Verbouw valt er niet onder. De invoering voor verbouw stond eerst gepland voor 1 januari 2024, daarna voor 1 januari 2025 en 1 juli 2025. Op 10 december 2024 meldde het ministerie dat vergunningplichtige verbouw voorlopig niet onder de Wkb komt. Op iplo.nl staat op 10 november 2026: de invoering voor verbouwingen is voorlopig uitgesteld en kent nog geen definitieve ingangsdatum. Gevolgklasse 2 en 3 volgen pas na de evaluatie die voor 2027 gepland staat.
Wat geldt voor alle aannemers, ook bij verbouw?
Tegelijk met het stelsel zijn op 1 januari 2024 vijf regels in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek veranderd. Die hangen niet af van de gevolgklasse. Drie ervan gelden voor elk bouwwerk, dus ook voor een aanbouw, dakkapel, badkamer met leidingwerk of bedrijfshal. Twee gelden alleen bij nieuwbouw van een woning voor een particulier.
| Regel | Voor welk werk | Geldt nu? |
|---|---|---|
| Kwaliteitsborger, bouwmelding, gereedmelding, dossier bevoegd gezag | Vergunningplichtige nieuwbouw in gevolgklasse 1 | Ja, sinds 1 januari 2024 |
| Hetzelfde stelsel bij verbouw | Verbouw in gevolgklasse 1 | Nee, uitgesteld zonder datum |
| Aansprakelijkheid voor niet ontdekte gebreken (7:758 lid 4) | Elk bouwwerk, nieuwbouw en verbouw, particulier en zakelijk | Ja, voor contracten vanaf 1 januari 2024 |
| Schriftelijk en ondubbelzinnig waarschuwen (7:754 lid 2) | Elk bouwwerk | Ja |
| Dossier bij de melding dat het werk klaar is (7:757a) | Elk bouwwerk, tenzij anders afgesproken | Ja |
| Informatieplicht verzekering of financiële zekerheid (7:765a) | Bouw van een woning voor een consument | Ja, vóór het sluiten van het contract |
| Meldplicht bij het 5 procent depot (7:768 lid 2) | Bouw van een woning voor een consument | Ja |
Wat betekent de nieuwe aansprakelijkheid na oplevering?
Vroeger was je na oplevering ontslagen van aansprakelijkheid voor gebreken die de klant redelijkerwijs had moeten ontdekken. Bij bouwwerken is dat omgedraaid. Volgens artikel 7:758 lid 4 BW ben je aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die gebreken je niet zijn toe te rekenen. Het gaat dus om wat de klant werkelijk heeft gezien, en jij moet aantonen dat een gebrek niet aan jou ligt.
Bij een particulier kun je hier niet van afwijken. Bij een zakelijke opdrachtgever mag het alleen als het uitdrukkelijk in de overeenkomst zelf staat; een verwijzing naar algemene voorwaarden is volgens de brochure van het ministerie niet genoeg.
Daarom is het proces-verbaal belangrijker geworden: wat erin staat, is ontdekt. Zie de oplevering checklist. Leg ook vast wat je tijdens het werk hebt gecontroleerd, met foto's en datum.
Tip: Waarschuw je de klant voor een fout in zijn tekening, materiaal of ondergrond? Bij een bouwwerk moet dat schriftelijk en ondubbelzinnig, met de gevolgen erbij (7:754 lid 2). Een mail of appbericht telt, een telefoontje niet.
Wat moet er in het consumentendossier?
Artikel 7:757a BW zegt dat je bij de melding dat het werk klaar is voor oplevering een dossier overhandigt. Het moet volledig inzicht geven in hoe je de overeenkomst bent nagekomen. De wet noemt twee vaste onderdelen: tekeningen en berekeningen van het bouwwerk en de installaties met een beschrijving van de toegepaste materialen en installaties, en de gegevens die nodig zijn voor gebruik en onderhoud.
Het artikel is regelend recht. Je mag in het contract afspreken dat het dossier kleiner is of vervalt. Spreek je niets af, dan heeft de klant recht op het volledige dossier.
- 1. Getekende offerte, meerwerkbonnen en het proces-verbaal van oplevering.
- 2. Revisietekeningen: plattegrond, doorsnede, fundering, plaats van leidingen en groepen.
- 3. Constructieberekening van latei en dakbalklaag.
- 4. Materiaallijst: isolatie met Rc-waarde, kozijnen, beglazing, dakbedekking, met merk en type.
- 5. Installaties: groepenverklaring, inregelrapport ventilatie, afpersrapport vloerverwarming.
- 6. Foto's van werk dat later uit het zicht is: wapening, isolatie, leidingen in de vloer.
- 7. Handleidingen, garantiebewijzen en een onderhoudsadvies per onderdeel.
Wat leg je per project vast?
- Het contract met een duidelijke omschrijving, en bij zakelijk werk eventuele afwijkingen van 7:758 lid 4 in de overeenkomst zelf. Zie het offerte voorbeeld voor de bouw.
- Elke waarschuwing aan de klant, schriftelijk, met datum en gevolgen.
- Elke wijziging als getekend meerwerk of minderwerk.
- Foto's per bouwfase van alles wat wordt afgedekt, met datum en plaats.
- Keuringen en metingen: afpersen, doormeten, inregelen.
- Materiaalgegevens en pakbonnen per project.
- Het proces-verbaal van oplevering met alle opleverpunten en de handtekening van de klant.
- Het dossier, en het bewijs dat de klant het heeft ontvangen.
Bouw je nieuwbouwwoningen voor particulieren, voeg dan twee punten toe: de schriftelijke informatie over je verzekering of financiële zekerheid vóór het tekenen, en de brief over het depot in de tweede maand na oplevering. Software voor projectadministratie voor bouwbedrijven houdt deze stukken per project bij elkaar.
Zo regel je dit in Werkpeil
In Werkpeil hangen foto's, bestanden, uren, inkooporders en meerwerkbonnen met handtekening aan het project. Met de checklists voor oplevering en kwaliteitscontrole leg je per project vast wat je hebt nagelopen. Het dossier voor de klant stel je daarna zelf samen uit die projectgegevens.
14 dagen gratis, zonder creditcard, ingericht voor jouw branche.
Veelgestelde vragen
- Geldt de Wkb voor verbouwingen?
- Het stelsel met een kwaliteitsborger geldt niet voor verbouw. De invoering is meerdere keren uitgesteld en heeft volgens IPLO geen definitieve ingangsdatum (stand 10 november 2026). De regels in het Burgerlijk Wetboek over aansprakelijkheid, waarschuwen en het dossier gelden wel bij verbouw.
- Wat verandert de Wkb aan de aansprakelijkheid van de aannemer?
- Bij bouwwerken ben je aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij ze je niet zijn toe te rekenen (artikel 7:758 lid 4 BW). Het maakt niet meer uit of de klant het gebrek had kunnen zien. Dit geldt voor overeenkomsten die vanaf 1 januari 2024 zijn gesloten.
- Is een consumentendossier verplicht bij een verbouwing?
- Ja, artikel 7:757a BW geldt voor elke aanneming van een bouwwerk, dus ook voor verbouw. Je mag in het contract wel afspreken dat het dossier beperkter is of vervalt. Zonder zo'n afspraak heeft de klant recht op tekeningen, berekeningen, materiaalgegevens en gebruiks- en onderhoudsinformatie.
- Mag ik de Wkb aansprakelijkheid uitsluiten in mijn algemene voorwaarden?
- Bij een particulier niet: afwijken ten nadele van de consument is niet toegestaan. Bij een zakelijke opdrachtgever kan het alleen als de afwijking uitdrukkelijk in de overeenkomst staat. Zet de afspraak dus in het contract of de opdrachtbevestiging, niet alleen in de voorwaarden.
- Wanneer moet ik de klant informeren over mijn verzekering?
- Bij de bouw van een woning voor een particulier informeer je schriftelijk, voordat de klant aan het contract gebonden is, of en hoe je nakoming en je aansprakelijkheid voor gebreken zijn gedekt (artikel 7:765a BW). Je noemt omvang, dekkingsgraad, looptijd en bedrag. De informatie wordt onderdeel van de overeenkomst.
Bronnen
- IPLO: Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), geraadpleegd op 10 november 2026
- IPLO: bouwmelding en gereedmelding bij de technische bouwactiviteit
- Volkshuisvesting Nederland: verbouwprojecten geen onderdeel van de Wkb (10 december 2024)
- Kamerbrief monitoring en tussenevaluatie Wkb (12 juni 2026), Kamerstuk 34 453 nr. 33
- Ministerie van BZK: Veranderingen Burgerlijk Wetboek in de praktijk (brochure)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 758 (oplevering en aansprakelijkheid)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 757a (dossier bij oplevering)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 765a (informatieplicht verzekering)
Algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies. Controleer bedragen en regels altijd bij de bron.
